|
GEWONE HORLOGES HOREN NIET ONDER WATER
Horloges
die zijn gemaakt voor normaal dagelijks gebruik, zijn in principe niet
geschikt om
ermee onder water te gaan. Zowel mechanische als elektronische uurwerken
bevatten namelijk een aantal belangrijke onderdelen die kunnen roesten.
Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan het gelijkzetmechanisme, het
datum- en wijzerwerk en de schroeven, die van blank staal zijn
vervaardigd. Roestschade wordt voornamelijk aangetroffen bij de
kastopening van de gelijkzet- of opwindknop en onder de wijzerplaat.
LUXE HORLOGES ZIJN VAAK NIET BESTAND TEGEN VOCHT
Vooral
de luxere horlogetypen, zoals die met extra platte kast, met gouden band
of zilveren kast, hebben vaak geen extra voorzieningen die het uurwerk
tegen binnendringen van vocht beschermen. Deze ‘luxehorloges’
dienen dan ook tijdens het dragen te worden ontzien, zodat ze niet in
aanraking komen met vocht. Overigens kan er ook vocht in het uurwerk
komen zonder dat het horloge in aanraking komt met water. Dit kan onder
meer voorkomen bij sportactiviteiten waarbij overmatige transpiratie
optreedt, waardoor er zich op de pols (onder het horloge) een laagje
vocht vormt dat in de horlogekast kan binnendringen. Ook tegen zogenaamd
spatwater, dat kan voorkomen bij het handen wassen of het sproeien van
de tuin, zijn deze horlogekasten niet beschermd.
De
zogenaamde luxere horloges moeten dus met gepaste zorg worden behandeld.
Ter illustratie: men gaat ook niet de tennisbaan op met dure
lakschoentjes aan!
WAT
IS PRECIES WATERDICHT?
Als
een horlogekast op het achterdeksel een aanduiding draagt die aangeeft
dat het horloge in enigerlei mate waterdicht is, dan betekent dit dat
aan de kast voorzieningen zijn aangebracht die het uurwerk beschermen
tegen het binnendringen van vocht. Bij dergelijke horloges is het glas
geperst in een kunststof pakking. Het achterdeksel en de eventuele losse
glasrand zijn eveneens voorzien van een afdichting, net als het
gelijkzetknopje (de kroon) en eventuele andere knoppen (drukkers). Deze
knoppen zijn gemonteerd op een as die door een buisje (de tube) loopt,
dat uit de horlogekast steekt. In de knop bevindt zich een pakking die
om de tube heen sluit (zoals de hoed van een paddestoel over de steel
hangt). Bij enkele modellen bevindt deze afdichting zich inwendig in de
doorlaat van de kast.
HOE WATERDICHT IS ‘WATERDICHT’?
Van
fabriekswege wordt de mate van waterdichtheid van horloges veelal
aangegeven door middel van symbolen of tekst. Zo treft men symbolen aan
als een douchekop of een visje, naast vele verschillende aanduidingen
zoals waterresistant, water-proof, waterprotected en watersealed,
al dan niet met toevoeging van druk- of diepteeenheden zoals 3
- 5 - 10 - 20 - 50 - 100 atm. (of Bar) en 30 - 50 - 100 - 200 - 500 -
1000 meter. Deze waarden zijn
testnormen van de waterdruk waarmee de horlogekast in de fabriek is
getest, bij kamertemperatuur. Ze houden geenszins in dat de
waterdichtheid van zo’n kast onder alle omstandigheden tot die
waterdruk gegarandeerd kan worden. Hierover bestaan bij de consument
vele misverstanden; het is dan ook van het grootste belang dat bij de
verkoop de juiste voorlichting wordt gegeven.
VALKUIL:
TEMPERATUURVERSCHILLEN
Temperatuurverschillen
vormen een verraderlijke factor die veel lekkages veroorzaakt bij
zogenaamd waterdichte horloges.
Een ‘waterdichte’ kast die geschikt is om dagelijks mee te douchen,
bijvoorbeeld, kan volkomen vollopen met water wanneer de gebruiker er op
vakantie mee gaat zwemmen. Wanneer er met het horloge gedoucht wordt, is
de temperatuur van het water ongeveer gelijk aan die van de horlogekast.
Wanneer dit horloge echter wordt opgewarmd in een lekker tropisch
zonnetje, kan de temperatuur van de kast oplopen tot wel 40 of 50°C.
Komt het horloge vervolgens plotseling in aanraking met water met een
temperatuur van 20 tot 25°C, dan krijgt de horlogekast een enorme klap
door het relatief grote temperatuurverschil. Een kast die niet speciaal
geconstrueerd is voor zulke omstandigheden, kan dan gaan lekken en vol
water lopen.
WATERDICHTHEID IN DE PRAKTIJK
De
eerdergenoemde fabrieksaanduidingen voor de mate van waterdichtheid van
een horloge kunnen in de praktijk als volgt worden vertaald:
>
3 atm. / 30 meter
(ook wel waterresistant / waterprotected /
watersealed):
deze horloges zijn bestand tegen regen en spatwater.
>
5 atm. / 50 meter
(ook wel showerproof / waterproof):
deze horloges zijn geschikt om mee te douchen of zwemmen, mits geen
grote temperatuurverschillen optreden. Zij zijn echter ongeschikt voor
snorkelen of duiken met perslucht.
>
10 atm. / 100 meter
(ook wel waterproof):
deze horloges zijn geschikt voor de meeste vormen van watersport, zoals
zwemmen,zeilen en snorkelen in ondiep water. Zij zijn echter ongeschikt
voor torenspringen of duiken met perslucht. Opgepast moet worden voor
grote temperatuurverschillen.
>
20
atm. / 200 meter of meer
(ook wel waterproof 20 atm. / divingproof):
deze horloge zijn geschikt voor alle vormen van watersport en duiken.
De aanduidingen waterresistant,
waterproof etc. zijn niet eenduidig gedefinieerd en worden door
elkaar heen gebruikt. Ze zeggen dus weinig of niets over de mate van
waterdichtheid van een horloge en bieden geen enkele garantie.
ONDERHOUD
VAN WATERDICHTHEID
Horloges
zijn onderhevig aan diverse invloeden die de afdichting van de
horlogekast en daarmee de waterdichtheid van het horloge kunnen schaden.
Om deze reden kan de waterdichtheid van horloges nooit onbeperkt worden
gegarandeerd.
Pakkingen slijten alleen al door het gebruik van de knoppen en drukkers
die ze afdichten, en ook door het openen en sluiten van de horlogekast
bij bijvoorbeeld het vervangen van de batterij. Ook kunnen pakkingen op
termijn uitdrogen of verteren, dit laatste onder meer door zuren die in
de transpiratie voorkomen en door blootstelling aan chloor- of zeewater.
Veel fabrikanten adviseren dan ook om het (waterdichte) horloge af te
spoelen met leidingwater wanneer het in chloor- of zeewater is geweest.
Het komt nogal eens voor dat een kroon of drukker van een horloge wordt
gestoten of door een andere oorzaak een klap krijgt, vaak zonder dat de
drager van het horloge zich hiervan bewust is. Als de betreffende kroon
of drukker hierdoor ontzet is geraakt (hetgeen lang niet altijd
zichtbaar is), en niet meer precies op de kast aansluit, kan dit tot
lekkage leiden. Om deze risico’s zo veel mogelijk te verkleinen,
worden kronen, drukkers en andere knoppen vaak in de horlogekast
verzonken aangebracht of anderszins ingebouwd.
GARANTIE VAN DE
IMPORTEUR
De meeste importeurs garanderen de waterdichtheid van
horloges niet voor niets alleen wanneer de waterdichtheid minimaal één
keer per jaar wordt gecontroleerd en getest. Indien een horloge na
reparatie of batterij vervanging op vakkundige wijze waterdicht is
gemaakt en tevens getest, dan kan de waterdichtheid van het horloge op
het moment van aflevering volgens de aangegeven normen worden
gegarandeerd. Vanwege de hiervoor genoemde schadelijke invloeden kan de
waterdichtheid op termijn echter niet worden gegarandeerd. In het geval
dat ook op termijn eisen aan het horloge worden gesteld op het gebied
van waterdichtheid, verdient het dan ook aanbeveling voor de individuele
horlogemaker om de waterdichtheid van het horloge niet zelf te testen en
te garanderen, maar om dit over te laten aan de officiële importeur.
Dit voorkomt eventuele aansprakelijkheid van de individuele
horlogemaker voor schade, maar brengt natuurlijk wel extra behandelings-
en verzendkosten met zich mee.
SPECIALE
DUIKERSHORLOGES
Horloges die voor hobby- of (semi-)professioneel duiken
worden gebruikt, dienen aan een testnorm van minimaal 15 atm. te
voldoen. De kasten van dergelijke horloges zijn zo geconstrueerd dat ze
niet alleen een hoge waterdruk kunnen weerstaan, maar ook ernstige
temperatuurschommelingen. De glazen zijn veel dikker, de kasten zijn
veel zwaarder en de afdichtingspakkingen zijn veel zwaarder uitgevoerd
dan bij ‘normale’ horloges. Het achterdeksel van dergelijke horloges
is afgesloten met (op zijn minst) een schroefsluiting. De gelijkzetknop
(kroon), waarin zich meerdere afdichtingen bevinden, is veel groter dan
bij andere horloges en dient na het bedieningsgebruik aan de kast te
worden vastgeschroefd om een extra goede afsluiting te verkrijgen en het
lekkagerisico van stoten te verkleinen.
Voor
het garanderen van de waterdichtheid van deze horloges is regelmatige
professionele zorg vanzelfsprekend een eerste vereiste. Een (minimaal)
jaarlijkse controle is hiertoe noodzakelijk. Aangezien het hierbij om
daadwerkelijke garantie op termijn handelt, kan –zoals hiervoor al
aangeduid- het testen en garanderen van de waterdichtheid het beste aan
de officiële importeur worden overgelaten.
CONDENSVORMING
Ook bij goed afgesloten, waterdichte horlogekasten is het
mogelijk dat er condens optreedt aan de binnenkant van het glas. Dit
betekent niet noodzakelijkerwijs dat het horloge ‘lek’ is; condens
kan namelijk ook ontstaan wanneer het horloge plotseling afkoelt.
Wanneer een horloge bijvoorbeeld tijdens het skiën onder de handschoen
of het jack wordt gedragen (en men zich behoorlijk inspant), kan de kast
behoorlijke warm worden. Wordt het horloge vervolgens plotseling aan de
koude omgeving blootgesteld, dan koelt het glas sneller af dan de
(metalen) kast, die door de lichaamstemperatuur wordt verwarmd. Het
vocht dat zich in de lucht in de horlogekast bevindt, kan dan
condenseren en een lichte waas vormen aan de binnenzijde van het glas.
Zodra het glas weer op temperatuur is gekomen, zal dit waasje vanzelf
weer wegtrekken. Is er echter sprake van dikke druppels aan de
binnenkant het glas,
dan is de kast waarschijnlijk niet goed waterdicht. Om roestschade aan
het uurwerk te voorkomen, moet daar -liefst snel- iets aan gedaan
worden. Als de condensvorming een hardnekkige klacht is, dan kan de
vakman het horloge behandelen met droge lucht (hiervoor zijn spuitbussen
in de handel).
VOORLICHTING
Het is van het grootste belang dat de klant goed en
duidelijk wordt voorgelicht over de waterdichtheid van zijn horloge
(gebruiksmogelijkheden, voorzorgsmaatregelen en onderhoud). Dit geldt
zowel bij de verkoop van nieuwe horloges als bij het afgeven van een
horloge na reparatie of behandeling. Goede voorlichting voorkomt niet
alleen misverstanden bij de aanschaf van horloges, maar ook onnodige
discussie wanneer er zich onverhoopt toch eens een probleem voordoet.
Hopelijk draagt dit artikel er onder andere toe bij dat bij de verkoop
van horloges nooit meer aan de klant wordt wijsgemaakt dat een testnorm
van 3 of 5 atm. staat voor 100% waterdichtheid!
|